Jakie są metody konsolidacji sprawozdań finansowych?

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe to zestaw dokumentów obejmujących dane finansowe jednostki dominującej oraz spółek zależnych. Są one prezentowane w taki sposób, aby tworzyły jeden wspólny podmiot gospodarczy. W takim ujęciu można zaprezentować kompleksowy obraz sytuacji finansowej za sprawą:

• aktywów;
• zobowiązań;
• kapitału własnego;
• przychodów;
• przepływów pieniężnych.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje m.in. skonsolidowany bilans, rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych, zestawienie zmian w kapitale własnym oraz informację dodatkową. W przypadku spółek notowanych na giełdzie, raportowanie odbywa się zgodnie z krajowymi standardami rachunkowości i Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF).

Dowiedz się również, na czym polega automatyzacja konsolidacji finansowej.

W zależności od stopnia kontroli, jaki jednostka dominująca sprawuje nad jednostką zależną, wyróżnia się trzy główne metody konsolidacji sprawozdań finansowych.

W przypadku metody pełnej konsolidacji jednostka dominująca sumuje w pełnej wartości poszczególne pozycje sprawozdań jednostki dominującej i zależnych, a następnie dokonuje wyłączeń konsolidacyjnych (m.in. wzajemnych rozrachunków i transakcji wewnątrzgrupowych) oraz wymaganych korekt. Analogicznie, wszystkie przychody i koszty jednostki zależnej są w całości włączone do rachunków zysków i strat podmiotu dominującego. Oznacza to, że wyniki finansowe obu jednostek prezentowane są łącznie, a przychody spółki zależnej są w 100% doliczane do wyników grupy kapitałowej.

Ta metoda konsolidacji polega na ujmowaniu w sprawozdaniach finansowych wyłącznie tej części aktywów, zobowiązań, przychodów i kosztów, która odpowiada udziałowi jednostki w jednostce współzależnej. Zgodnie z Ustawą o Rachunkowości grupa kapitałowa może zamiast tej metody zastosować metodę praw własności. W praktyce oznacza to, że każdy element sprawozdania finansowego w ramach takiego modelu współpracy jest ujęty proporcjonalnie do posiadanego udziału. W ten sposób sprawozdanie odzwierciedla jedynie tę część działalności, która rzeczywiście przypada na danego inwestora.

Metoda praw własności stosowana jest w sytuacji, gdy inwestor wywiera znaczący wpływ na jednostkę stowarzyszoną (lub współzależną). Próg 20–50% udziałów jest jedynie domniemaniem znaczącego wpływu, a nie warunkiem bezwzględnym – decyduje faktyczne oddziaływanie na jednostkę. W przypadku niższego udziału nadal można stosować tę metodę, o ile inwestor faktycznie wywiera istotny wpływ na jednostkę. Inwestycja w stowarzyszony podmiot jest wykazana jako pojedynczy składnik aktywów w bilansie inwestora. Wynik finansowy tej jednostki wpływa na wynik inwestora proporcjonalnie do jego udziału w zyskach lub stratach.

• Sprawozdania finansowe jednostki dominującej i zależnych podmiotów powinny być sporządzane na ten sam dzień bilansowy. Jeżeli jednostka zależna nie może dostarczyć danych w tym terminie, dokonuje się odpowiednich korekt.
• Udziały mniejszościowe, czyli część kapitału należąca do podmiotów innych niż jednostka dominująca, muszą być wyodrębnione i prezentowane osobno w sprawozdaniu.
• Wszystkie podobne transakcje należy ujmować według jednolitych zasad rachunkowości.
• Sprawozdania jednostek zależnych sporządza się tak, jakby funkcjonowały one niezależnie, z zachowaniem obowiązujących standardów rachunkowości.
• Konsolidacja zakłada, że jednostka dominująca zazwyczaj posiada kontrolę nad spółką zależną w wyniku większości udziałów. W niektórych przypadkach kontrola może wynikać również z innych czynników niż struktura własności.
• Wszystkie transakcje oraz salda wewnątrzgrupowe muszą zostać całkowicie wyeliminowane w procesie konsolidacji.

Polecamy również nasz artykuł o konsolidacji finansowej w grupach kapitałowych.

Skonsolidowane sprawozdania finansowe można sporządzać dzięki dostępnym rozwiązaniom, które ułatwiają i porządkują cały proces. W tym celu warto zapoznać się m.in. z narzędziem OneStream stworzonym do zarządzania i zbierania danych finansowych z różnych jednostek organizacyjnych.

Wśród innych rozwiązań można wymienić również IBM Controller czy Lucanet, które pozwalają zautomatyzować proces konsolidacji, aby wykluczyć konieczność manualnej pracy w działach księgowych. Warto zainteresować się również narzędziem JustPerformeliminującym długie cykle planowania i zamknięcia finansowego. Z kolei łączenie danych finansowych z różnych spółek w jeden model finansowy umożliwia Anaplan.